shiko gjithë bukurinë e vendit tonë

Kultura dhe traditat

1-culture_tradition_Skrapar

Sipas dëshmive arkeologjike në pes shekujt IV-II Jeta qytetare në territoret e fisit ilir të Desaretise ka pasur nje zhvillim të madh. Pjesë e këtit territory mendohet te kete qene dhe qyteti  qyteti ilir  I Zelenckes. Ky qytet konsiderohet nga arkeologët si ai që i dha emrin Çorovodës aktuale. Kjo lidhje është e bazuar në  objektet e shumta  të gjetura, si dhe ne  numërin e madh te toponimeve..

Qyteti i Zelenckes ishte ndërtuar në dy anët e lumit Osum, të lidhura së bashku nga  ura e Sharoves,kolonat e te cilave ruhen akoma edhe sot, 1.5 m të larta. Mbi ketoo u ndërtua pastaj dhe ura ekzistuese.

Nga shekulli i II pes, dhe për shumë shekuj më vonë, të dhënat mbi vazhdimësinë e jetës në këtë qytet janë shumë të pakta. Vetëm në shekullin e VI pas Krishtit gjatë periudhës së  pushtimeve barbare, ky qytet është përmendur, por tani me një emër tjetër: Cernovode (Uje I zi), Çorovoda sot. Jeta në këtë kohë u organizua në kështjellën mbi qytet.Mbetetjet e kësaj kështjelle janë të njëjta si ato të Beratit dhe Irmaj në Gramsh, nga pikpamja arkitektonike , por ngjasojne shumë dhe me kalane e Zgerdheshit ne Krujë. Disa prej kështjellave më të famshme në historinë e territorit të Skraparit janë: Kalaja e Lavdarit, Dhoresit, Bregu i Koronit ne Bargullas dhe ajo e Prishtës.

Traditat e jetës qytetare  në banesat tip kështjellë dhe të fortifikuara te Skraparit janë ruajtur edhe në ditët e sotme. Kjo kala është ndërtuar në të njëjtën periudhë të kalasë së Tomorrit.Kalaja e Skraparit është ndërtuar në majë të Kodrës së Ceroves e cila është ne kundërt të qytetit, dhe është e ndarë nga ajo nga ana e lumit Osum.

Një tregues tjetër i, vazhdimësise se jetës në Mesjetë në Skrapar, është ndërtimi i Hamameve. Tipike te zonës janë banjot ne fshatin Slatinje , 5 km në jug-perëndim të Çorovodës. Slatinja është një fshat i banuar ende ku banjat janë mbajtur në gjendje të mirë. Studiuesit mendojnë se këto banja janë unike, jo vetëm Skrapar, por në të gjithë vendin.

Në dekadat e para të shekullit XV turqit kishin nën kontroll nga ana e territoret shqiptare nga Çamëria deri në jug të lumit Mat. Të gjitha këto territore perbenin Sanxhakun e Shqiperise dhe Skrapari ishte nje nga 10 vilajetet e tij.Pushtimi turk solli pasoja të rënda për popullsinë e Skraparit. Gjithsesi, por sidoqofte edhe gjatë kësaj periudhe Skrapar pati zhvillimin e tij.

Historiani austriak Karl Patch jep disa të dhëna shumë të rëndësishme që lidhen me këtë territor. Në shënimet e tij ai tregon për një rrugë që nisi nga qyteti i Beratit dhe pasi ka kaluar një pjesë të luginës së Osumit,  kthehej  në lindje, në Kalanë e Tomorrit, duke shkurtuar horizontalisht  luginën e Tomorrica dhe përfundonte në Korçë.

Prania e një rrjeti rrugor ndër-rajonal  konfirmohet nga prania e urave të shumta, të cilat  karakterizohen  nga konstruksione solide teknike. Për shkak të rëndësisë së tyre strategjike përmendim uren e  Kasabashit  dhe  ate te Sharoves.

2-culture_tradition_Skrapar

Ura e Kasabashit  është konsideruar me të drejtë një monument kulture me vlera të mëdha arkitektonike. Ajo është menduar qe ka qene projektuar  nga arkitekt Kasemi, me famë evropiane. Kjo urë është mbajtur në gjendje të mirë dhe vazhdon të veprojë si një pikë  lidhese  në zonë.

Urat e Sharoves dhe Kasabashit  janë ndërtuar mbi dy degët e lumit Osum. Ata janë të vendosur 1 km nga qyteti i Çorovodës. Ato mendohet të ketë qenë ndërtuar rreth shekujve të XVI -XVII.Ndërtimi i këtyre urave ka lehtësuar komunikimin me provincat fqinje. Ato kane rritur fluksin e shkëmbimeve ekonomikë me qendrat e mëdha të tregetare, veçanërisht  Beratin dhe Korçën.

Vende interesante per tu vizituar

  • Muzeu historik i Çorovodës
  • Kalaja e Skraparit
  • Kalaja e Prishtës
  • Ura e Ksabashit
  • Ura e Sharoves
  • Peshkopata e Hasan Seitaj
  • Teqeja e Backes

Besimi
Popullsia e Skraparit i takon fesë myslimane sektit bektashi për 99% dhe pjesa tjetër i takon fesë së krishterë orthodokse. Pikat e lutjeve quhen Teqe, dhe më të famshme janë teqeja e Prishtës, teqeja e Kulmak dhe Teqeja e Strenecit.

3-culture_tradition_Skrapar

Skrapar ka një kalendar të pasur të festive me origjine pagane, të tilla si pelegrinazhi në malin Tomorr. Këto festime janë të shoqëruara nga ritet e karakterit human, të kuptuarit e natyrës humanitare dhe solidaritetit mes njerëzve. Në gusht midis dative 20 dhe 25 gusht mijëra njerëz jo vetëm nga Skrapari, por nga te gjitha trevat shqiptare shkojne në mal ku ata sakrifikojne një qengj si shenjë mirënjohje ndaj Abaz Aliut shenjt, lëkura e qengjit lihet në teqe, ndërsa mishi i pjeku konsumohet ose dhurohet për të varfërit në bamirësi. Një tjeter ritual që zhvillohet në fund të shkurtit është pelegrinazhi i Abas Aliut ne gjyrmen e Shenjtë, pranë kanionit, në fund të fshatit Dhores, ku sakrifikojnë pula dhe kaponj.

Në Skrapar ekziston edhe një xhami ku kryehen rite formale, por kjo nuk është e frekuentuar nga popullsia dhe gjithashtu një kishë anglikane e ndërtuar nga një fondacion britanik.